Literair supplement - aflevering 26

Wekelijkse rubriek met overzicht van de belangrijkste literatuurrecensies- en interviews uit kranten- en weekbladen in Nederland en Vlaanderen. In samenwerking met Athenaeum Boekhandel. (periode 8-14

november).

 

Knack Boeken opent met een recensie van Het lichaam van Clara van Jan Siebelink door Maarten Dessing. Die vindt de roman, "die bijna op postmoderne wijze laat zien hoe schrijvers fictie creëren uit het materiaal dat de werkelijkheid hen aanreikt" ronduit schitterend. Bart van Loo beschouwt Bonsai van de Chileense cultauteur Alejandro Zambra niet meteen als een groot meesterwerk maar spreekt wel van een opmerkelijke literaire spielerei. Dichter Peter Theunynck werkte vijftien jaar aan zijn biografie over Karel van de Woestijne en duidt in een interview met Frank Hellemans leven en werk van de prozaïst en dichter. Hij merkt een leven vol dubbelzinnigheid. Van de Woestijne was "enerzijds heel eenzelvig en teruggetrokken, maar anderzijds heel bij de pinken en superactief. Een erg fascinerende, ongrijpbare man."

 

Met een schilderij van De herenclub (met Mulisch als centrale figuur) als illustratie recenseert Dirk Leyman in Uitgelezen, de boekenbijlage van De Morgen, het ambitieuze Clausewitz van Joost de Vries, dat knipoogt naar Mulisch. Leyman is danig geïntrigeerd door het vernuftig verhalenlabyrint dat Joost De Vries schetst in deze fraaie postmoderne roman, "die de zinnen aanscherpt en puzzelplezier verstrekt, speels omgaat met literaire tradities en er ook schoon schip mee maakt": "Het boek verdraagt dan ook vele lezingen. Maar Clausewitz mist uiteindelijk ook wat focus, kampt met een soort middelpuntvliedende kracht." Marnix Verplancke interviewde Ilja Trojanow, de geëngageerde Duits-Bulgaarse auteur die zich samen met Juli Zeh in Aanslag op de vrijheid uitspreekt over de controledrang van de staat en de angsten van het Westen: "Angst is vandaag een uiterst winstgevend zaakje geworden." En Paul Demets looft de Belgica-reeks, samengesteld door Dirk Leyman, "die boekjes zorgen voor een boeiende contextualisering van het werk dat belangrijke hedendaagse proza-auteurs als Yves Petry, Stefan Hertmans, Erwin Mortier en Jan Van Loy publiceren" en in de deeltjes over de Franstalige Belgen Franz Hellens en Paul Willems "vinden we fascinerende kronkelwegen". En over de samensteller en auteur van vier van de zes nawoorden: "Met Leyman ben je er zeker van dat je de kaarsrechte wegen kan verlaten en op de zijpaden niet verdwaalt." Elders in de boekenrubriek aandacht voor de biografie van Dré Peremans over zanger Dirk Van Esbroeck, de betreurde volksmuzikant die heel wat poëzie op muziek zette.

 

Aanrader van de week in De Standaard der Letteren is Misdaden, het succesrijke debuut van de Duitse strafpleiter Ferdinand von Schirach. Willem Van Zadelhoff las "adembenemende" verhalen van een auteur die in de hoofden van daders kruipt en greep tracht te krijgen op de logica die tot de misdaad heeft geleid. Kathy Mathys praatte met Michael Cunningham over ouderdom en dood, zijn fascinatie voor "ouderwetse" schrijvers als George Eliot, Virginia Woolf en Thomas Mann én over hedendaagse kunst uiteraard. "Ik vind het jammer dat moderne kunst afstandelijk is, te veel bekommerd om de overdracht van ideeën." En Marc Cloosterman gaat Huid en haar van Arnon Grunberg met een SWOT-analyse te lijf, met een uitbreid stukje 'weaknesses' want niet alle personages zijn volgens de recensent goed uitgewerkt en de spoeling is toch wat dun. En de bedreigingen? Het format van de roman die misschien beter als film zou werken én de nieuwe generatie die er zit aan te komen. Met Christiaan Weijts, Joost de Vries, Peter Buwalda en anderen zal Arnon Grunberg "zijn reputatie de komende jaren goed moeten verdedigen". Heftige, emotionele verhalen over zijn familie dist Meir Shalev op in Het zat zo, de Israëlische auteur spreekt over zijn oma én haar stofzuiger met Kathleen Vereecken. E.T.A. Hoffmann schreef anno 1819 met Leven en opvattingen van Kater Murr een satire op adel en burgerij; Alexandra De Vos verwelkomt de vertaling van een roman waarin "de aan mootjes gehakte romanstructuur de verwarring ten top drijft". Luuk Gruwez las de bundel De val van vrije dagen van Stefan Hertmans. Filip Van Ongevalle ten slotte vindt Axolotl roadkill van Helene Hegemann zonder meer te mijden.

 

In Humo lof voor De dode republiek, "het gedroomde sluitstuk" van de trilogie over Henry Smart van Roddy Doyle. Ook enthousiasme voor de coming of age roman Emmaüs waarin Alessandro Baricco vier jongeren laat loskomen van hun katholieke geloof. En Frederic Vandromme heeft de Heydrich-roman HhhH van Laurent Binet al achter de kiezen en las een "voortjakkerende pageturner." Elders in het weekblad ook een interview met Martin Amis.

 

Brigitte Adriaensen analyseert in Trouw Ricardo Menéndez Salmón en Roberto Bolaño met hun WOII-romans: "In de literatuur van Zuid-Amerika roept de verwijzing naar de Tweede Wereldoorlog eveneens regelmatig de herinnering op aan de dictatuur van de jaren zeventig en tachtig. En alweer moet het ultieme leed steeds meer plaatsmaken voor een analyse van het ultieme kwaad." Janita Monna is ambivalent over Kees van Kootens introductie op en vertaling van Billy Collins: "Hoewel de zendingsdrift me voor de bundel inneemt, is de Juinense wethouder Hekking nogal eens voor het origineel gekropen. De poëzie van Collins had meer voor zichzelf mogen spreken." En Amal Chatterjee leest de nieuwe Salman Rushdie en twijfelt of ze het een kinderboek kan noemen: "ondanks de dolle warboel van mythologieën, de slagveldscènes die doen denken aan Narnia en de getikte humor [...]. Eerder is dit een verhaal voor volwassenen die altijd kind zijn gebleven."

 

Na de bespreking van de alomtegenwoordige memoires van George W. Bush op pagina twee van de Volkskrant weer twee korte recensies van uiterst positief gewaardeerde boeken: Edith Koenders geeft Rob van Essens Elektriciteit vier sterren ("Met compassie en humor wekt Van Essen zijn personages tot leven; een doorlopende voorstelling die geen moment verveelt.") en John Schoorl geeft Kees van Kootens Billy Collins-lezing vijf sterren - zonder duidelijke argumentatie overigens. Anet Bleich begrijpt nut en samenstelling van polemiekenanthologie Het scherp van de snede niet echt: "Mogelijk zijn mijn agressie en gevoel voor leedvermaak onderontwikkeld, maar zelfs al waren de polemische bijdragen aan deze allerjongste canon allemaal briljant geweest - quod non - dan nog had zoveel gebundeld getier me vermoedelijk vermoeid." En Marjolijn van Heemstra leest Wordsworth en Coleridge: "Het tempo van de gedichten, in de vertaling mooi bewaard gebleven, is dat van iemand die struint, die kijkt en beschrijft wat er op zijn pad komt." Ten slotte besprekingen van Günter Grass over Grimm (Jan Luijten: "Het is treffend dat Grass Grimms woordenboek heeft gekozen tot thema van wat hij zijn "waarschijnlijk laatste boek" heeft genoemd. Nu de gedachte aan de dood onvermijdelijk wordt, is Grass teruggekeerd naar het prille begin van elk schrijverschap: het woord.") en Detlev van Heests Pleun (Daniëlle Serdijn stelt vast dat hij een epigoon van Voskuil is, "maar wel een goede epigoon").

 

De boekenbijlage van NRC Handelsblad opent met de "magistrale, gedurfde en aangrijpende geschiedenis" The Emperor of All Maladies van oncoloog Siddharta Mukherjee, die in deze Biography of Cancer "de zoektocht naar de aard van deze massamoordenaar weet te presenteren als een historische thriller". Margot Dijkgraaf ziet zich in La carte et le territoire vastbijten in de realiteit en legt de vergelijking met andere Franse schrijvers van zijn generatie, zoals Fouad Laroui en Virginie Despentes. "De tijd waarin Franse schrijvers verweten kon worden dat ze zich vooral bezighielden met vorm en structuur is voorbij. Als er één ding is dat deze recente Franse literatuur gemeen heeft, is het dat ze de werkelijkheid probeert te vatten". In zijn debuutroman Ilustrado, dat nog voor verschijning de Man Asian Literary Prize kreeg toegekend, speelt Miguel Syjuco een spel met de lezer, maar allerminst geforceerd, aldus Toef Jaeger: "van een versleten verbeelding is in deze schitterende roman geen sprake." DBC Pierres Lights out in Wonderland - "een snelle, zwarte satire op een maatschappij die wordt geregeerd door gewetenloze bankiers" - is volgens Rob van Essen weliswaar "een schelmenroman on speed", maar "een hallucinante leeservaring wordt het nergens." En Daan Stoffelsen prijst het verhalendebuut van de Australische Amanda Maxwell, Als ik dat had geweten: "lichte, dromerige, tragische en komische verhalen".

Het meest geslaagde deel van de nieuwe roman van Ronald Giphart, IJsland, is volgens Sebastiaan Kort dat waarin de toestand van de lichtvoetige hoofdpersoon Giph omslaat in ernst, wanneer zijn vriendin Teaske bevalt van een ernstig ziek kind: "De prikkelbare, zelfs hatelijke stemming van Giph overtuigt, vooral omdat je er na alle voorgaande stilistische opsmuk zo door overvallen wordt. Heel even rijst het vermoeden dat het niet alleen het personage Giph is dat hier tot inkeer komt, maar dat je ook getuige bent van een schrijver die z'n clownspak aan de wilgen hangt." Arie van den Berg pleit na lezing van de nieuwe dichtbundel van Huub Beurskens en diens essaybundel Maar waar is het drama voor "herwaardering van zijn positie als literair essayist". Verder Pieter Steinz over Cunninghams Bij het vallen van de avond ("Opnieuw lezen we een dromerig-filosofische roman die getuigt van Cunninghams talent voor melancholieke zinnen en scherpe psychologische portretten.").

 

In tijden van linkse en rechtse hobby's, politiemissies en spoeddebatten over Europa, is er nog Kees van Kooten. Coen Verbraaks gesprek met hem in Vrij Nederland is een oase. Naar aanleiding van zijn vertaling van de Amerikaanse dichter Billy Collins (Zo wordt u gelukkig: "De humor van Collins is even subliem als verfijnd.") vertelt hij onder andere over hij van zijn overtollige boeken afkomt. "Als ik na de voorstelling door slaperig Beusichem of Nieuwegein rijd, gooi ik door elke brievenbus een willekeurig boek." In de vernieuwde Republiek der Letteren spreekt Joost Zwagerman Michael Cunningham. "Ook degenen die zich zo te zien naar tevredenheid hebben verschanst in een langdurige liefdesrelatie, geselen zichzelf van binnenuit met twijfels en angsten. Welzijn en tevredenheid dempen die angsten niet. En op zeker moment gaan die angsten en twijfels opspelen. Dan vechten ze zich naar de oppervlakte. Naar mijn idee ontkomt niemand aan die innerlijke geseling. Niemand." Jeroen Vullings bespreekt de nieuwe Roth: "Wat is een held? Iemand die straffeloos onvoorzichtig is geweest, schreef W.F. Hermans al. Bucky is zo'n held en door zijn hybris wekt hij de toorn der goden op. [...] Nemesis doet huiveren bij herlezing." Maurits Martijn interviewt Cory Doctorow: "Ik schrijf over de toekomst omdat het zo'n fantastische manier is om over het heden te schrijven. De narratieve afstand die de toekomst biedt, geeft mij de ruimte om stil te staan bij alle hoop en angst die ik heb over vandaag." Verder kortjes van nieuwe boeken van Fik Meijer, Jan Wolkers, José Saramago, Peter Buwalda, David Benioff en Paul Auster.


Xandra Schutte leest in De Groene Amsterdammer de uitgelezen kritieken van Michaël Zeeman, "een hernieuwde kennismaking [...], en, zoals [Zeeman] zelf over Tolstoj schrijft, met iemand die "zoveel rijker blijkt dan indertijd"". En Joost de Vries bespreekt By Nightfall van Michael Cunningham. Hij vergelijkt het met die andere sterke Amerikaanse roman die dit jaar uitkwam, Franzens Freedom: "waar Franzen schrijft over de sociale, economische en politieke betekenis van vrijheid voor het individu, schrijft Cunningham over privévrijheid, het verlangen dat geen van zijn personages hardop durft uit te spreken, het verlangen om vrij te zijn van elkaar, van het ingekapselde leven als verantwoordelijke consument en ouder, en om simpelweg te leven naar seks en liefde en alles wat lekker en mooi is".


Het Parool opent met een interview door Maarten Moll met Ronald Giphart naar aanleiding van diens nieuwe boek IJsland. "Mijn zoon Lasse - het personage Bent in de roman is op hem gebaseerd - is vier jaar geleden geboren met een tumor. Hij was in levensgevaar en belandde op zijn eerste dag meteen in het ziekenhuis. Dat was heel heftig. [...] De doodstrijd van Lasse heb ik gebruikt, maar de roman is niet één op één autobiografisch." Jonathan Franzen sprak met Arie Storm en vertelt dat hij over "allerlei ongemakkelijke en problematische zaken [schrijft]. Doe je dat op een rechtstreekse manier, dan is er niet veel aan. Niet voor mij en niet voor de lezer. Ik heb niets te vertellen, ik heb geen boodschap, ik wil niemand iets leren, noch wil ik via mijn boeken iets veranderen. Ik wil mensen die mij lezen, een leuke tijd bezorgen".

In zijn bespreking van Arnon Grunbergs Huid en haar schrijft Ronald Ockhuysen dat het verhaal "de neergang van Oberstein nauwgezet [volgt]. Grunberg toont zich daarbij een genadeloze auteur. Met scherpe observaties en een uiterst economische woordkeuze schept hij een ijskoude werkelijkheid. [...] Die klinische blik op de wereld vraagt veel van de lezer". Babette Dunkelgrün stelt over het boek Daan. Een Portugees op voetkussentjes van fluweel van Tessa de Loo dat "voor de gene die zelf een hond heeft of heeft gehad, dit verslag van haar leven met een hond vooral herkenbaar [is]. Maar ook anderen, voor wie de relatie met honden minder vanzelfsprekend is, zouden de personificaties van haar Bretonse Spaniël moeten kunnen waarderen".

Sonja de Jong vervolgens, over Traag Licht, de laatste roman van de op 14 augustus overleden Herman Franke. "Franke gunt zich duidelijk minder tijd om zijpaden te bewandelen, dwaalt minder heen en weer tussen feiten en fictie, laat zijn fantasie wat minder de vrije teugel". Jasper Henderson ten slotte bespreekt zowel Martin Gülich Septemberstralen als Ricardo Menéndez Salmóns De schending. "Waar Gülich de werkingen van het kwaad verpakt in een subtiel geschreven drama, waarbij de lezer zich voortdurend moet afvragen wat [er] nu eigenlijk precies gebeurt, dreigt datzelfde thema in De schending te bezwijken onder het verbale geweld dat Salmón tentoonspreidt."

Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening