Literair supplement - aflevering 7

Literatuurrecensies en interviews uit de toonaangevendste krantenboekenbijlages en weekbladen in Nederland én Vlaanderen. In samenwerking met Athenaeum Boekhandel, periode 31 juni-4 juli.

 

In Boeken van NRC Handelsblad, deze week op zomerdikte: stukken over Mahler, Obama, de Tour en de eerste titel in de door NRC-redacteuren samengestelde 'canon van de jaren nul'. Daarin brengt Arnold Heumakers Jonathan Israels Radical Enlightment naar voren. In het hart van de bijlage een interview met Herman Franke, over schrijven in het aangezicht van de dood: "Ik voel me echt bruut stopgezet, ik heb zoveel plannen, als ik niet door pijn geplaagd word loop ik af en toe nog over van de creatieve strijdlust, maar er is opeens iemand met een stengun voor me gaan staan, die zegt: ho, niet verder, het is afgelopen. De kern van wat ik allemaal nog had willen schrijven, probeer ik toch in dat slotdeel te pakken te krijgen." Verder recensies van de nieuwe boeken van Maarten Schinkel (Narcissus: "een geslaagde thriller. Niets meer en niets minder"), Mohana van den Kroonenberg ("hard en hoekig, maar ook monter en geestig, met een flinke dosis absurdisme en surrealisme"), Patrick Lane ("een roman die niet onopgemerkt zou mogen blijven"), van Boccaccio's Decamerone - de heruitgave van de vertaling in de Perpetuareeks en de hertelling van Ed Francke - en van Wiel Kusters' Pierre Kemp. Een leven, "een sterke biografie".

 

In de boekenbijlage van de Volkskrant de biografieën van Louis Armstrong en Duke Ellington, waarvan de tweede door Bert Vuijsje een "monumentale studie" wordt genoemd. Besprekingen van K. Michels Bij eb is je eiland groter, dat volgens Erik Menkveld werkt "als een verkwikkend stortbad", van Jáchym Topols De werkplaats van de duivel ("een intrigerende novelle"), en van De maand erna, de nieuwe roman van Joost Niemöller ("Niemöller toont de lethargie in al haar gedaantes"). Willem Otterspeer leest de Affiniteiten van Goethe, volgens hem "een achttiende-eeuws experiment" en "vooral een curiosum". Arjan Peters interviewt Almudena Grandes (foto) over haar nieuwe roman Het ijzig hart: "Mijn roman is fictie, toont het gedrag en de emoties van individuen. Toch heb ik in mijn nawoord benadrukt dat ook de meest dramatische en droevige gebeurtenissen erin op waarheid berusten. Een verhaal kan de geschiedenis tastbaarder maken dan een wetenschappelijke verhandeling." Hans Bouman vindt Bret Easton Ellis' De figuranten hoewel "onvermijdelijk minder verrassend" toch "opnieuw een uiterst indringend boek", en aan Je zit niet alleen in je vel van Jacq Vogelaar worden ten slotte vijf sterren toegekend: "een poging waarbij niets vanzelfsprekend is, en alles avontuur".

 

In Trouw de 'sprankelende jaren zestig-ode' Eigen gebrek van Thomas Pynchon (Julie Phillis: "Zelfs een relatief korte en toegankelijke Pynchon als Eigen gebrek laat je ademloos achter"), Leonie Breebaart over de "erg komische" nieuwe roman van Jonathan Coe, De afschuwelijke eenzaamheid van Maxwell Sim en Bas Belleman over K. Schippers' De bruid van Marcel Duchamp: "Niemand anders dan Schippers kan je zo goed meenemen naar een andere tijd en de kunst van toen weer laten leven alsof je erbij bent wanneer de topstukken geboren worden.' Verder besprekingen van Lisa Moores Februari en van Het schandaal van de filosofie door Henri Oosthout.

 

In De Groene Amsterdammer van donderdag 1 juli: Joost de Vries over Haruki Murakami's 1q84 ("Waarom is het zo ongecontroleerd, zo niet-precies geschreven? [...] Je zou bijna denken dat hij bewust zijn roman ontregelt."), Piet Gerbrandy over de nieuwe dichtbundel van Tsead Bruinja, Overwoekerd ("Op een paar gedichten na is deze bundel niet geslaagd."), Bas van Putten over de privédomeinbrieven van Claude Debussy ("Je leert hem veel te vergeven, wat hij zijn vrouwen en vriendinnen ook heeft aangedaan. Hij leeft en lijdt voor zijn opgave: de muziek te bevrijden van gemeenplaatsen, de geur van oude meubels."), en Graa Boomsma over Hermans in hout van Willem Otterspeer, Het Grote Willem Frederik Hermans Boek van Dick Baartse en Bob Polak (red.), en Dorbeck is alles! van Sonja Pos ("Willem Otterspeer heeft met Hermans in hout een onvolledige deelstudie gepubliceerd als voorproefje op zijn WFH-biografie. [...] Sonja Pos' Dorbeck is alles! is een bijdrage aan de Hermans-studie die de miskenning en de niet-erkenning systematisch bestrijdt.").

 

In het extra dikke zomernummer van Vrij Nederland korte interviews over hun geboorteland met onder andere Yasmine Allas (foto - Over Somalië: "Ik kijk niet meer door een roze bril naar het land. Ik ben een droom en een illusie armer"), Martin Šimek ('Als je in onvrijheid leeft, denk je dat vrijheid iets buiten jezelf is.'), Dubravka Ugrešic (Over Kroatië: 'Ik ga voortdurend terug. Waarom wordt er van ons verwacht dat de plekken waarvoor we hebben gekozen voor eeuwig zijn?) en James Kennedy (Over de VS: 'Als je een krant openslaat en de advertenties wegstreept, blijft er niets meer over'). Wetenschappers raden non-fictietitels aan - de 'strandacademie' - en Sander Pleij en Jeroen Vullings geven een overzicht van de beste net verschenen romans, waaronder Rolf Bauerdicks Hoe de Madonna op de maan belandde ('laat zich lezen als een ouderwets avonturenboek en een detective, maar is tegelijkertijd een literair spiegelpaleis van de beste soort") en Don DeLillo's Het punt Omega ("dat schijnbare stilleven met vervreemdend gepraat en complexe gedachten, waarin alles en iedereen met iedereen te maken kán hebben - al hoeft dat niet"), de 'gloomy zedenschets' De figuranten van Bret Easton Ellis en hét zomerboek van 2010 volgens VN: De niet verhoorde gebeden van Jacob de Zoet van David Mitchell: "Het zou raadzaam zijn om al die legioenen mondige schrijvers-in-de-dop die branden en verteren van onbegrensde ambitie eens een week op te sluiten in een kloostercel, met een tafel, bed, leeftocht en Mitchells romaneske oeuvre". De Republiek der Letteren biedt verder een inkijkje in het "work in progress" van Cees Nooteboom met enkele fragmenten uit diens nieuwe roman.

 

Voor Het Parool sprak Dirk-Jan Arensman met Yann Martel ("De ergste reactie die je als schrijver kunt krijgen, is onverschilligheid. Dus als mensen het afschuwelijk vinden? Prima" - foto). Arie Storm looft Het wezen van de olifant ("Tellegen schreef weer een prachtig boek."), Victor Schiferli leest de poëzie van Delphine Lecompte ("De winnares van de C. Buddingh'-prijs had behalve de prijs ook de bijbehorende lof verdiend. Dit is een sterk debuut, dat doet uitzien naar meer.") en Alle Lansu leest De leeuw en de keizer ("Met haar empathische vermogen en mededogen schetst [de jonge Ethiopische debutante Maaza Mengiste] uiteindelijk de eenzaamheid van alle betrokkenen, die allen op hun eigen manier proberen in deze maatschappelijke jungle te overleven.").

 

Carine Damen interviewde David Grossman voor HP/De Tijd: 'Door er niet voor weg te lopen, kom ik ook weer in contact met [zijn overleden zoon - red.] Uri. Het schrijven redt mijn leven. Het helpt me om tegen dat enorme gevoel van zwaarte te vechten."

 

Uitgelezen van De Morgen zwelgt in de nostalgie met de 65-jarige Eddy Merckx; naast een overzicht van de Merckx-titels ook een luikje over boeken vol wielerpassie met de literaire Fausto Coppi en Gino Bartali van Curzio Malaparte, De Afrekening van Mart Smeets en Ciclissimo! Italiaanse wielerverhalen. Een schok ging door de Verenigde Staten toen bleek dat een all american boy meevocht met de Taliban, Marnix Verplancke las Hemelse golven van Pearl Abraham, waarin "deze vrij afstandelijke en brave schrijfster" dit gegeven in een roman verwerkt. Met het inzoomen op de reactie van de moeder redt de auteur het boek: "de manier waarop ze haar ontreddering beschrijft is bijzonder overtuigend". In een interview met Verplancke spreekt Kathryn Stockett over haar herkomst en beweegredenen voor het schrijven van Een keukenmeidenroman, een roman over rassenscheiding in Mississippi in de jaren vijftig. Met Het inzicht van Griffin toont Richard Russo opnieuw "dat hij een van de grote verhalenvertellers van zijn generatie is" en Yann Martel schreef met Beatrice en Vergilius een controversieel en intellectueel uitdagend boek.  Joseph Pearce sprak met Rachel Polonsky (foto) die in haar biografische cultuurgeschiedenis Molotovs toverlantaarn over Stalins kompaan Vjatsjeslav Molotov Dostojevski en Tsjechov achterna reisde en ontdekte dat de massamoordenaar veel boeken bezat van schrijvers die hij in de Goelag liet verdwijnen. Voorts ook nog een aantal thrillerbesprekingen.

 

In Knack is Frank Hellemans toe aan deel twee van Murakami's 1q84 en wacht nagelbijtend op het derde en laatste deel van deze wonderlijke "trilogie vol spiegelende symmetrieën en spirituele spitsvondigheden". Jan Stevens interviewt Richard Powers, kersvers lid van de American Academy of Arts and Letters en volop in de belangstelling met de roman Gen voor Geluk: "We zijn nog nooit geestelijk zo ver verwijderd geweest van anderen als nu. We hebben Facebook precies gecreëerd omdat we zo eenzaam zijn. En zodra we 30.000 Facebookvriendjes hebben, die allemaal elke twee minuten 120 karakters de lucht in twitteren, voelen we ons nog eenzamer. Het is net als zout water drinken: hoe meer je ervan drinkt, hoe dorstiger je wordt." 

 

Aanrader van de week in De Standaard der Letteren is Slapeloos van Jon Fosse. De toneelschrijver en romancier "bedient zich van heel sobere middelen om een des te ontroerender evocatie van geluk en verliefdheid te geven", aldus Alle Lansu (die het boek ook voor Het Parool recenseerde). De huisrecensenten snellen de lezers ter hulp die nog niet weten welk boek ze in hun vakantiekoffers moeten proppen; onder de titel Keuzestress raden ze o.a. werk aan van Herta Müller, Jean-Marie Blas de Roblès, Per Petterson en R.J. Ellory. Guus Bauer sprak met J.M.G. Le Clézio en Le Clézio's nieuwste Refrein van de honger wordt door Marijke Arijs gerecenseerd, een fraaie reconstructie van de jeugd van zijn moeder Ehtel Brun. Geen politiek correct geneuzel dit keer, constateert Arijs: "zijn inlevingsvermogen is grenzeloos, de sfeerschepping indrukwekkend en de tijd van toen wordt op virtuoze wijze tot leven gewekt." Met de nieuwe bundel Alice brengt Judith Hermann alweer karige verhalen, Willem Van Zadelhoff is kwistig met lof.

De miniverhalen binnen De afschuwelijke eenzaamheid van Maxwell Sim, de nieuwe Jonathan Coe, brengen verrassende wendingen en laten je toe op een andere manier naar de kleurloze hoofdpersoon te kijken, net deze tussenstukken geven de roman zuurstof en vaart, dixit Kathy Mathys. Ook hier nog lof en ruimte voor Rachel Polonsky's Molotovs Toverlantaarn.

Tags: Literair supplement, Engelse literatuur, Nederlandse literatuur, Amerikaanse literatuur, Franse literatuur
Geplaatst door Johan Eeckhout/Daan Stoffelsen op 05-07-2010
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening