Literair Supplement - aflevering 17

Literatuurrecensies uit de boekenbijlages in Nederlandse en Vlaamse kranten - of weekbladen, in samenwerking met Athenaeum Boekhandel. Periode 6-11 september 2010.

 

Dirk Leyman interviewde in Uitgelezen van De Morgen woensdag jl. Yves Petry. Geïntrigeerd door de vrijwilligheid van het slachtoffer besloot hij een roman te wijden die refereert aan de schokkende zaak over de moord van de Duitse kannibaal Armin Meiwes op Bernd Jürgen Brandes. In De maagd Marino - een "ijzersterke roman met filosofische terzijdes a volonté" - laat Yves Petry het mysterie intact en zoekt hij geen verklaringen, want "zo vaak handelen wij zonder te weten waarom we iets doen. Dat geldt vooral voor heel fundamentele dingen, zoals met wie we wonen, waar we wonen, of we al dan niet kinderen hebben en welk beroep we uitoefenen." En: "Ik oordeel niet over de feiten; ik probeer enkel de onvolmaaktheid van de wereld zo volmaakt mogelijk te registreren."

In Menens, de nieuwste roman van Marc Reugebrink, wordt een autoritaire hoofdredacteur gegijzeld door de weifelende Leon Hersig. Yves Desmet las een boek "over de onmogelijkheid van het leven, zeker voor wie er iets te veel over nadenkt en er last van heeft." Voor de rubriek Nederlandse literatuur kort bespreekt Dirk Leyman De jaloersmaker van Paul Koeck" - "een luchtig niemendalletje", "de roman heeft niet veel meer om het lijf dan Kim Geybels bij haar intrede in de politieke cenakels" - en Trager dan snelheid van Herman Brusselmans  ("helemaal naar beproefd recept"). Joseph Pearce interviewt de Israëlische schrijver Meir Shalev over zijn familieverhaal Het zat zo. "Er zijn schrijvers die de lezer willen opvoeden, die een morele boodschap willen verkondigen. Ik heb daar geen boodschap aan. Ik ben met verhalen opgegroeid, vandaar." De roman van E.L. Doctorow  Homer en Langley, over twee excentrieke broers die 40 jaar als kluizenaars leefden in een New Yorks huis vol rommel, leest als een gestage neergang naar obscuriteit en dood en gunt ons op onheilspellende wijze een blik op onze eigen toekomst, een recensie van Marnix Verplancke. Geplaagd door migraine-aanvallen en spastische zenuwtrekken trekt Siri Hustvedt in Een geschiedenis van mijn zenuwen op zoek naar de oorzaken van haar ziekte, gekoppeld aan overzichten van de recentste bevindingen in psychiatrie en neurologie; Marnix Verplancke vond verrassende inzichten in een hoogst persoonlijk relaas.

 

Ook Knack boeken opent met De maagd Marino van Yves Petry, gelabeld als Boek van de week. Tom Van Imschoot ziet hoe de auteur, in zijn focus op de intieme relatie tussen dader en slachtoffer, "de gespletenheid samenvat waaraan deze tijd lijdt: een teveel aan individualisme en een tekort aan individualiteit". Een "bloedmooi boek in een efficiënte stijl". Verder aandacht van Bart Van Loo voor Peter Van Dijks biografie Madame Sabatier. haar vrienden, haar minnaars - een beschrijving van de Franse negentiende eeuw van binnenuit - en voor de bloemlezing Zieteratuur, concrete en visuele poëzie van Karel Ten Haaf: Bart Van der Straeten mist een definiëring en enkele representatieve namen. Piet De Moor las de herdruk van Anton Tsjechovs De reis naar Sachalin, een gedetailleerd en scherpzinnig verslag van diens ontmoetingen met de dwangarbeiders op het gevangeneneiland.

 

Op de cover van De Standaard der Letteren staart Michel Houellebecq ons somber aan. In La carte et le territoire wordt de lezer weer weinig bespaard, merkt Marijke Arijs; drie hoofdpersonages worden ten grave gedragen onder wie één (de?) asociale misantropische schrijver. De roman, gesitueerd in de Franse kunstwereld, legt weer de pijnpunten van de westerse samenleving bloot. Maar "met deze mix van inktzwarte humor en onversneden zwaarmoedigheid bewijst Houellebecq definitief dat hij geen tijdelijk fenomeen, maar een echte schrijver is". Aanrader van de week is A strange room van Damon Galgut (shortlist Booker Prize),die schreef een wat weerspannig boek dat bij Ludo Teeuwen diepe sporen nalaat. Geert Sels vindt het verzameld werk In stukken van toneelmaker Eric De Volder "een prachtig vormgegeven jukebox vol muziekjes". In Leer ons stil te zitten schetst Tim Parks een soms gênant zelfportret; lijdend aan prostaatproblemen vindt de scepticus heil in meditatie en onthechting, deels zelfhulpboek, deels vol literaire kwaliteit, oordeelt Michael Bellon. Kathy Mathys las prachtzinnen in Een geschiedenis van mijn zenuwen van Siri Hustvedt (foto). Toon Horsten interviewde ooit Leo Pleysier voor de schoolkrant en kreeg een heuse masterclass van de schrijver cadeau; uiteindelijk gaat het allemaal om taal zoals die waarvan Michel zich nu in Dieperik bedient. In Menens brokkelt de hoofdpersoon af tot een treurige voetnoot, Marc Reugebrink schreef een raak portret van een antiheld die zich inzet voor de verkeerde zaak, aldus Sofie Gielis. Ook ruime aandacht voor Yves Petry, geïnterviewd door Mark Cloostermans. De auteur houdt privé consequent privé ook "omdat de uniciteit en complexiteit van een mensenleven nu het juist het terrein is waarop ik me als schrijver begeef". Stijn Meuris leest ten slotte nog De correcties van Jonathan Franzen.

 

Annemarié van Niekerk opent de boekenbijlage van Trouw met twee boeken over Noord-Korea: "Onder de rijke verscheidenheid aan thema's valt vooral op hoe fijnzinnig Young-Ha de problematiek van identiteit uitwerkt [in Het rijk der lichten]." En Barbara Demicks non-fictieboek "getuigt van veel kennis en inzicht". Jetteke van Wijk leest de biografie van Tony Blair, die "oreert, amuseert en doceert", maar zijn heen-en-weer springen in de tijd veroorzaakt "wagenziekte", "nog eens versterkt door Blairs lichte babbelstijl". In maar een kleine recensie bespreekt Rob Schouten Arthur Japins Vaslav: "Dramatisch verhaal, glanzende scènes, maar het blijft vergeefs zoeken naar de ziel." Monica Soeting leest de "schrijversbiografie in de ruimste zin van het woord" van Wiel Kusters over Pierre Kemp en Maarten van Buuren leest de nieuwe vertaalde roman van Jean Rouaud, De beloofde vrouw: "De roman heeft alle ingrediënten voor een geweldig boek: een diep menselijke drama dat verteld wordt in een ragfijne stijl. Maar terwijl het verhaal van De velden van eer zo vast staat als een huis, zingt de stijl van De beloofde vrouw zich los. Het verhaal verdwijnt achter allerlei vertelinstanties die elkaar aanvullen en tegenspreken." 

 

"Goed lezen, je niet laten afschrikken door reputaties, en je bevindingen precies en met Schwung presenteren," vat Arjan Peters de kwaliteit van Michaël Zeemans kritieken samen, naar aanleiding van de zondag te presenteren bundeling Aan mijn voormalige Vaderland. Met dit eerbetoon aan de grote crticus wordt de boekenbijlage van de Volkskrant eervol geopend. Hans Bouman spreekt Tobias Wolff (foto) in een wat biograferend interview ("Als ik terugblik op mijn loopbaan, moet ik constateren dat lezen en schrijven mij op het rechte pad hebben gehouden. Ik weet dat het wat ronkend klinkt, maar ik denk dat ik zonder de literatuur waarschijnlijk in de gevangenis was terechtgekomen."), en Ineke van den Bergen spreekt Ferdinand von Schirach naar aanleiding van zijn Misdaden. En er zijn grote recensies van Wendy Moffats "gevoelvolle, fijnzinnige, lichtvoetige biografie" (volgens Willem Otterspeer) van E.M. Forster, Houellebecqs La carte et le territoire (Wineke de Boer: "Thema's die intussen karakteristiek zijn voor zijn werk, zoals het liberalisme en de vergankelijkheid, herkennen we ook hier weer. Maar in deze nieuwe roman zijn ze subtieler uitgewerkt en is het geheel gelaagder en ook grappiger dan zijn eerdere romans.").

 

Peter Terrin opent de boekenbijlage van NRC Handelsblad met een invoelend leesverslag van Natascha Kampusch' 3069 Tage: "Achteneenhalf jaar passen beter in 220 pagina's dan in een halfuurtje tv." Het boek van de week is Michel Houellebecqs La carte et le territoire. Margot Dijkgraaf ziet een mildere versie van de schandaalauteur: "Houellebecq slaat nog wel waar het pijn doet, maar hij slaat melancholiek en minder hard. En het doet beduidend minder pijn." Pieter Steinz had een uurtje om een uiterst gecondenseerd interview met Martin Amis te houden over zijn niet-autobiografische The Pregnant Widow: "Het echte leven heeft voor een schrijver namelijk een belangrijk nadeel: het is dood. Het heeft geen vorm, het is niet mooi afgewerkt, en het gaat maar door, dag na dag. [...] [Je] kan beter de woorden van Philip Roth in [je] oren knopen: 'Schrijf niet over wat er gebeurt, maar over wat er niet gebeurt.'" Maartje Somers voegt Michael Pollans The Omnivore"s Dilemma toe aan de oogst. Op de middenpagina lezen Siep Stuurman en Hugo Brandt Corstius McCrum en Grass over taal. Over McCrums Globish: "McCrums liefde voor zijn eigen Engels is begrijpelijk en ontroerend, maar het voegt niets toe aan de historische verklaring van de opkomst van het Globish die hij zelf heeft gegeven." Over Grass' Grimms Wörter: "Het boek van Grass roept veel vragen op. Dat maakt het een interessant boek." Dan de fictierecensies: Elsbeth Etty over Esther Gerritsens Superduif ("Stilistisch is ze geen hoogvlieger, om haar humor staat ze niet bekend, maar wat Gerritsen hier met bescheiden middelen weet op te roepen is meer dan huiveringwekkend. Om doodsbang van te worden."), Arjen Fortuin over Sanneke van Hassels Nest ("een aaneenschakeling van sterke scènes"), Wil van Rouleaux over Stefan Zweigs Reis naar het verleden: "Hoewel ook deze fragmentarisch gebleven novelle niet geheel vrij is van effectbejag en pijnlijke retoriek, raak je als lezer toch betrokken bij de inhoud. Anders dan bij de roman blijft er ook genoeg te raden over."). 

 

Vrij Nederland opent de Republiek der Letteren met een vraaggesprek met Tobias Wolff, naar aanleiding van zijn verhalenbundel Hier begint het verhaal: "In het korte verhaal kun je veel meer overlaten aan de verbeelding van de lezer. (...)Je hoort vaak dat romans "een snaar kunnen raken" bij lezers. Dat is natuurlijk ook zo, maar als je die metafoor doortrekt, dan is het misschien wel zo dat je als lezer van het korte verhaal zélf moet veranderen in het snaar-instrument." Jeroen Vullings oordeelt over het "superieure" Om vijf uur in de middag van Remco Campert: "Niet langer wint de lichte blik. Dood mag dood heten, ellende ellende (...). In maskerade heeft hij geen zin meer. Ik lees dat niet anders dan als een metaforische pas op de plaats van zijn unieke schrijverschap." Verder onder meer een kort verhaal van Kees 't Hart.

 

In Het Parool woensdag een groot interview met Redmond O"Hanlon en een met Tobias Wolff ("Vaak ontdek ik tijdens het schrijven pas het begin en de eerste zin van een verhaal."). In de eigenlijke boekenpagina"s komen dan de recensies aan de beurt. Arie Storm prijst Yves Petry's De maagd Marino ("een tegendraadse roman, die haaks op de tijdgeest geschreven lijkt te zijn en toch verrassend actueel is") en Alle Lansu is teleurgesteld in Katharina Hagena's De smaak van appelpitten ("tenenkrommende dialogen"). Piet Gerbrandy's (foto) nieuwste dichtbundel, Morgen ben ik vrij, wordt door Victor Schiferli geprezen. Maar ook: "In zijn werk wringt en schuurt het: hoekige zinnen zonder lidwoorden, verheven taal die botst op platsvloersheid."

 

In De Groene Amsterdammer toont Marja Pruis zich kritisch over Nest van Sanneke van Hassel, dat weliswaar geen "halsmisdaad" is, maar toch leest "alsof we tegen een stijloefening aan zitten te kijken". Joost de Vries is daarentegen wel overtuigd door Superduif van Esther Gerritsen. Verder besprekingen van Onder de bladerkronen van H.H. ter Balkt door Piet Gerbrandy en van de biografie van J.B. Charles, Het spoor terug van Kees Schuyt.

 

Deze week in HP|De Tijd: een interview met Arthur Japin naar aanleiding van zijn pas verschenen boek Vaslav. Als interviewer Maarten Dessing hem vraagt waarom de "liefde" een thema is dat telkens terugkeert in zijn werk, antwoordt Japin: "Als ik probeer te doorgronden waarom mensen doen wat ze doen, kom ik daar vaak bij uit: bij hun overmogen tot liefde, hun verlangen ernaar, hun gebrek eraan. Zo snap ik anderen het best."

Tags: Literair supplement
Geplaatst door Johan Eeckhout/Daan Stoffelsen op 12-09-2010
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening