Literair supplement - aflevering 37

Het weekoverzicht van de belangrijkste literatuurrecensies- en interviews uit kranten- en weekbladen in Nederland en Vlaanderen. In samenwerking met Athenaeum Boekhandel in Amsterdam. Met een overdosis Herman Koch, maar ook Menno Wigman, Kristien Hemmerechts, Emmanuel Carrère, Jan Brokken, W.G. Sebald, Kluun, e.d.  

 

Simone Korkus sprak voor Knack in Israël met Meir Shalev.  Terwijl het huis van oma Tonja, hoofdpersoon uit Het zat zo, uitgroeit tot een toeristische attractie, reflecteert de auteur over het Israël van vandaag: "De starre houding van onze regering kan ons vernietigen". Frank Hellemans is blij met de reeks Het Literaire Pleidooi de debattenreeks die de Nederlandse en Vlaamse canondiscussie opnieuw aanwakkert. Misschien is het wel zinvol De smaak van het geluid van het hart, het gedichtendagessay van Jan Lauwereyns te benaderen als poëzie, oppert Bart Van der Straeten; "vijftig bladzijden lang bouwt hij, vrijelijk en associërend, een niet-navertelbare cirkelredenering op". Verder nog Philip Hoorne over het essayboek Red ons van de dichters van Menno Wigman (leest als een trein) en Bart Van Der Straeten over Doodsbloei van Pieter Boskma ("een authentiek document humain... maar goede poëzie bevat de bundel niet"). Ook nog een kijk van Philip Hoorne op Watermerk - een doorslag van 10 jaar literaire passie, een jubileumuitgave van het tijdschrifter Digther van het gelijknamige Vlaamse schrijverscollectief.

 

Herman Koch prominent op de voorpagina van Uitgelezen, de boekenbijlage van De Morgen. Op de vraag van Anna Luyten welke toon er in een boek moet zitten, antwoordt Koch: "Iets waardoor je ongemakkelijk wordt". Ook gaat Herman Koch met zijn kompanen van Jiskefet een musical maken, Goeiesmorgens de musical, want: "In alle genres vind ik de muscial het weerzinwekkendste wat er bestaat". Gitte, de zoekende dochter met een verwrongen moederrelatie uit de gelijknamige roman van Kristien Hemmerechts, is een typisch Hemmerechtspersonage, vindt Dirk Leyman. En hij oordeelt: "De roman kreunt onder zijn eigen gewicht en torst een overdaad aan thema's die tot een verradelijke ratjetoe worden geklutst en nogal zwaar op de maag blijven liggen." Paul Demets vindt "meer dan genoeg glanzende denkstof" in het gedichtendagessay De smaak van het geluid van het hart van Jan Lauwereyns en bestempelt Hemelsblauw, de nieuwe bundel van de neurobioloog-dichter als een" hartstochtelijke bundel waarin ook de schaduwkanten sterk aanwezig zijn". Kort na zijn romandebuut dicht Y.M. Dangre in zijn poëziedebuut Meisje dat ik nog moet over zijn obsessie met het meisje en de muze. Daarmee sluit hij zich aan bij een traditie en wijkt hij er weinig van af, vindt Paul Demets die de jonge auteur het recht gunt een belofte te blijven. Ook nog heel kort aandacht voor Een oud geluid van Remco Campert.

"De lezer krijgt veel leed in het gezicht geslingerd en het sentiment zou makkelijk de overhand kunnen krijgen", stelt Dirk Leyman vast na lezing van Andere levens dan het mijne van de Franse auteur Emmanuel Carrère. Maar dat gebeurt niet, als chroniqueur van de ontwrichte levens van zijn personages "geeft Carrère zonder terughoudenheid toch voorrang aan hun waardigheid, aan hun moed en hoe paradoxaal het soms ook mag klinken, aan hun levenswil". En Marnix Verplancke is vol lof over de illustraties van Mattotti in De raaf, het boek waarmee Lou Reed een vervolg breit aan zijn gelijknamige cd en musical, gebaseerd op leven en werk van Edgar Allen Poe. De teksten van Reed worden als "knullig" en "genant" weggezet.


Ook de Standaard der Letteren interviewt Herman Koch en Jan Desloover geeft in een apart kader ook koopadvies "Blind kopen, tenzij u een azijnpisser bent". Uit het interview leren we ook dat Reve lezen voor Koch de eyeopener was: "Het onderwerp deed er niet toe als je maar een stijl had".

"Ademloos heb ik de bijna vijfhonderd bladzijden van Baltische zielen verslonden", schrijft Willem Van Zadelhoff over het werk van Jan Brokken waarin hij vijftien Baltische kunstenaars en intellectuelen portretteert. In Kort en Krachtig Mark Cloostermans over Kieken zonder kop het romandebuut van Raf Coppens; "De Vlaamsigheid spat eraf" en "een genietbare roman over mensen die alle moeite doen om zich voor de buitenwereld af te sluiten". En over Superduif van Esther Gerritsen "een mooi portret van een meisje dat zich niet op haar plek voelt in de wereld".
Met In de zee zijn krokodillen tekent Fabio Geda het waargebeurde verhaal op van een Afghaanse jongen die de levensgevaarlijke tocht naar het Westen heeft overleefd. "Een spectaculairder affiche dan het boek uiteindelijk waarmaakt", stelt Alle Lansu die vindt dat de gebeurtenissen tamelijk vlak en rechttoe-rechtaan worden verteld. "Haar werk slokt je op en net wanneer je helemaal meegesleept bent, maakt ze een ironische terzijde" constateert Kathy Mathys over Hilary Mantel (foto) met wie ze sprak n.a.v. de vertaling van Wolf Hall en die met het essay Ink in the blood: a hospital diary "nietsontziend en vol galgenhumor" haar recent ziekenhuisverblijf beschrijft. En Alexandra De Vos besteedt aandacht aan de heruitgave van de klassieker Een handvol stof van Evelyn Waugh; "een multikaraats-juweeltje". Kristien Hemmerechts vindt Loflied op  een rijpe vrouw van Stephen Vizinczey intrigerend en best leesbaar al ontdekte ze tijdens haar interview met de herontdekte Hongaar op Crossing Border wel hoe anders ze over het boek dacht dan de auteur bedoelde.

 

Deze week in De Groene Amsterdammer besteedt Joost van Driel aandacht aan de literatuurgeschiedenis Schrijvende vrouwen. Zo vanzelfsprekend als vrouwen tegenwoordig deel van de literaire wereld uitmaken, zo marginaal was hun positie in vroeger tijden, blijkt uit het boek van Jacqueline Bel en Thomas Vaessens. Vervolgens schrijft Joost de Vries over Bernlef, De een zijn dood. "Echt de intentie om het spannend te maken heeft Bernlef niet." Herman Stevens ten slotte uit zijn bewondering voor A Visit from the Goon Squad: "Jennifer Egan is zo'n schrijfster die een koele, trefzekere pen hanteert maar een hoge gevoelstemperatuur heeft. [...] Ze wil weten hoe mensen in elkaar zitten en A Visit from the Goon Squad laat dat genadeloos zien."


Hoe schrijf je een bestseller à la Herman Koch? Jeroen Vullings geeft een minicursus in Vrij Nederland, een kritische beschouwing van Kochs Zomerhuis met zwembad is het uitgangspunt. Het oordeel: "Razend spannend, zorgvuldig geschreven, verrassend, hilarisch, vangt deze tijd. Alleen het slot is wat afgeraffeld: zoveel eindjes haastig aan elkaar gebreid, dat het geforceerd aandoet." Meer recensies: David Duijnmayer behandelt Dieptevrees, de opvolger van Pia de Jongs debuut Lange dagen. "Opnieuw een verrassend boek, uiteindelijk." Korte besprekingen zijn er onder andere van Zoon van (Kees van Beijnum, twee sterren), Adolf H. Twee levens (Schmitt, een ster) en de studie van Hendrik Edelman, International Publishing in the Netherlands (drie en een halve ster). Opvallend: de in Amerika succesvolle autobiografische strip Fun Home van Alison Bechdel krijgt vier sterren. "In Nederland wil men er kennelijk nog steeds niet aan dat in een strip op literaire én pakkende wijze een complex en urgent thema kan worden uitgewerkt."
Tot slot in Het Leven: Marian Donner (schrijfster, telefoniste bij een escortservice en de dochter van Hein Donner) schreef een ideeënroman over een escortmeisje. Arjen Visser vroeg haar of Lily is opgebouwd uit eigen ervaringen: "Nee. Laf hè. Ik had, om te weten waar ik over schrijf ten minste één avond als escortmeisje moeten werken, maar ik heb het niet aangedurfd. Ik opereer vanuit een veilige positie. Als schrijver."


Ook in Het Parool komt Herman Koch aan het woord. In een gesprek met Maarten Moll: "Het is een misvatting dat een transparant geschreven en goed verkochte roman makkelijk te schrijven is. Het is eerder zo dat een zogenaamd moeilijk boek een gebrek aan talent probeert te verhullen. Het is treurig en tamelijk achterhaald om nu nog te gaan proberen de roman te vernieuwen." Maar de samenvatting van zijn roman, door Arie Storm: ".. meer van hetzelfde. Er zijn geweldige grappen in het begin, er is een thrillerachtige plot en uiteindelijk sla je het boek dicht met het gevoel dat je je weer behoorlijk lang hebt vermaakt met een tamelijk opgeklopt geheel." De andere gedoodverfde bestseller van deze week, Kluuns Haantjes, is volgens Maarten Moll "een mislukte roman". Want de compositie is weinig verrassend, en het verhaal "langdradig, clichématig en saai".
Nee dan Esther Jansma's bundel (foto) Eerst. Victor Schiferli: "Geen poëzie van gemakkelijke waarheden, maar wie dat wil is bij de poëzie aan het verkeerde adres. Jansma legt de vinger op de zere plek en doet daarmee exact wat dichters moeten doen." Ten slotte: Jasper Henderson over Matt Ruffs Verliefde zielen, "een onderhoudende en vaak ook schrijnende roman over een boeiend psychiatrisch probleem".


In HP|De Tijd deze week: recensies van de boeken van Aristide von Bienefeldt en Lammert de Hoop en Arno Bornebroek over A.S. Talma. En interviews met Kristien Hemmerechts (door Sacha de Rooij."Ik neem nu veel ruimte in door te schrijven. Het is een manier van gehoord willen worden. Maar een stille manier, alleen op mijn kamer.") en Herman Koch. Roos Schlikker ontlokt hem: "Het kan nooit een bewuste keuze zijn om een toegankelijk boek te schrijven. Dat gaat vanzelf." Het schrijven is ook geen trucje. "Daarvoor komt wat ik schrijf te veel uit mezelf."

 

Ook in NRC Boeken de tweestrijd tussen Koch en Kluun, die Arjen Fortuin ongelijk vindt: "Kluun speelt in dat opzicht een paar divisies lager". Er zijn recensies van de romans van Maurice Seleky ("Achter alle grootspraak schuilt in Ego Faber een tragisch verhaal") van Kristien Hemmerechts' Gitte ("avontuurlijke, vlot vertelde familie- en studentensaga") en van het Hermans-magazine. Guus Middag is uitermate lovend over de 'essay-estafettebundel' Niets heb ik van mijzelf,van het trio Willem Jan Otten, Kees Verheul en Clay Hunt dat volgens hem tegelijkertijd "en onderzoek naar het nut van literatuur en leven" is en Pieter Steinz is eveneens enthousiast over Het hermetisch zwart van Marguerite Yourcenar in de Perpetua-reeks, vooral door "Yourcenars vermogen om spanning en filosofie te mengen in rustig voortstromend proza". Arie van de Berg leest nieuwe poëzie van Hagar Peeters (foto) in Wasdom: "De kracht van Peeters'dichterschap is dat ze alle mogelijke stijlregisters beproeft en daarbij de paradox niet uit de weg gaat.'" W.G. Sebalds Campo Santo is volgens Wil Rouleaux vooral "een bundel voor de gevorderde Sebald-lezer".


In de boekenbijlage van de Volkskrant onder meer recensies van de "opgewekt getoonzette actiethriller" De commercial door Harry Kramp, van D.B.C. Pierres Licht uit in Wonderland, de novelle Lenz van Georg Büchner en het luisterboek van Murakami's Norwegian Wood. Vijf sterren worden gegeven aan de uit 1956 daterende roman De Graf Zeppelin of De lijdensweg van Émile van René de Obaldia: "vermakelijk en onvergetelijk". Hanna Bervoets' tweede roman Lieve Céline blijft volgens Edith Koenders "nogal schematisch".
Arjan Peters bespreekt Kochs Zomerhuis met zwembad, waarbij hij opmerkt dat Koch zijn "geliefde proefopstelling van een observator die de troebele bron van zijn irritatie te dicht nadert'" in dit boek weer uitwerkt. De roman is meer van hetzelfde: "een floers van onheilspellendheid over het zo luchtig ogende oppervlak." Wineke de Boer is ondubbelzinnig in haar oordeel over HhhH - "Het debuut van Laurent Binet is niet gewoon bijzonder. Het is subliem." -, terwijl Daniëlle Serdijn heel wat minder lovend is over Kristien Hemmerechts' Gitte, dat ze een gebrek aan geloofwaardigheid en originaliteit verwijt: "Als het steeds maar weer datzelfde meisje is over wie Hemmerechts wil schrijven, waarom dan niet voor eens en altijd aandachtig haar portret gemaakt? En niet [...] wederom die snelle oppervlakkige schets?"

 

Ook de boekenbijlage van Trouw pakt uit met de nieuwe Herman Koch. Rob Schouten beschouwt de roman als "een moralistische vertelling" die door de "geboren verteller" Koch tegelijkertijd is gesmeed tot "een sappig verhaal, dat leest als een trein". De nieuwe roman van Maria Stahlie, Scheerjongen, beklijft niet bij Jann Ruyters: "Aldo's hartstochtelijk streven raakt wat verloren in Stahlie's aangenaam soepele, licht geamuseerde, associatieve, uitwaaierende verteltrant". Janita Monna leest het Gedichtendagessay van Jan Lauwereyns, maar wordt pas echt gegrepen door de essays van Menno Wigman in Red ons van de dichters: "In al zijn somberheid [...] laat Wigman zien waarom poëzie de moeite waard is". Ger Leppers uit zich in superlatieven over het "verrukkelijke reisverslag" Brieven uit China door Victor Segalen, dat volgens hem bovendien "voortreffelijk vertaald" is.

Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening