Literair supplement - aflevering 34

Het vertrouwde weekoverzicht van de belangrijkste literatuurrecensies- en interviews uit kranten- en weekbladen in Nederland en Vlaanderen. In samenwerking met Athenaeum Boekhandel in Amsterdam. Met Piet De Moor, Joke J. Hermsen, Lionel Shriver, Roald Dahl, Bart Koubaa, Els Moors, Miguel de Unamuno, enz..

 

Uitgelezen, de boekenbijlage van De Morgen, opende vorige week woensdag met een interview van Hugo Camps met de Nederlandse schrijfster en filosofe Joke J. Hermsen (foto Ron Zwagemaker). Die pleit in haar al enige tijd geleden verschenen bestseller Stil de tijd: pleidooi voor een langzame toekomst onomwonden voor het anders omgaan met de tijd. Want: "Tijd nemen voor jezelf en anderen: het is wel de menselijkheid die op het spel staat."

Dirk Leyman las De adamiet, de tweede roman van journalist en Midden-Europakenner Piet de Moor. Dit boekje van zowat 90 pagina's "intrigeert en intimideert, vooral door de monomanie van een bijna behekst creatuur dat met literatuur zijn fantomen wil verdrijven". Even "dreigt  zelfs het verstikkende gevoel dat er een boekenkast over je heen tuimelt", aldus Leyman. "(...) De novelle is een zware dobber, omdat de referenties het verhaal dreigen te versmachten, er elke zuurstof uit wegzuigen."

Het stuk van Erwin Mortier over het eerste deel van de autobiografie van Mark Twain stond eerder al in de Volkskrant. In Ongeloof van de Britse romancier en journalist Nigel Farndale verbindt de auteur het hedendaagse leven van zijn hoofdpersonages met het leven van een overgrootvader die vocht in de Eerste Wereldoorlog. Lof van Marnix Verplancke maar geen Costa Award voor dit boek "over het spanningsveld tussen atheïsme en religie, heldendom en lafheid, en uiteindelijk ook idealisme en realisme". Ook nog aandacht voor de monumentale geschiedschrijving van West en Oost die Ian Morris brengt in Why the west rules - for now.

 

Op de voorpagina van de Standaard der Letteren prijkt een foto van Roald Dahl met ondertitel De grote onvriendelijke reus. Deze maand verschijnt de Nederlandse vertaling van de biografie van Donald Sturrock, Toon Horsten las het boek dat ook Dahls sympathiekere familiale kant in kaart brengt, al blijven zowel de recensent als de biograaf zich verbazen "over zijn grote drang om de rest van de wereld te choqueren." Aangetrokken en afgestoten werd John Vervoort door De vloek, mijn zoektocht naar vrouwen van James Ellroy. Immers " Ellroy is onverbloemd eerlijk in de beschrijving van zijn leven. Toch hangt er een waas van zelfgenoegzaamheid en zelfverheerlijking: zie eens wat ik allemaal durf neer te pennen." En dat auteur zich tegelijk als patiënt en psychiater gedraagt " creëert een ongemakkelijke spanning die soms ongeloofwaardig klinkt." Kathy Mathys interviewde de veelzijdige Amerikaanse schrijfster Lionel Shriver die met Dat was het dan "een rauwe maar tegelijk humoristische" roman schreef over ziekte en de westerse gezondheidszorg. De schrijfster toont zich tevreden over het succes dat haar sinds We moeten het even over Kevin hebben te beurt valt want "Vóór Kevin hadden mijn boeken weinig impact (..) Ik weet hoe het is om een lezing te geven voor drie mensen en een hond, namelijk heel deprimerend."

"Een raar verhaal is nog geen goed verhaal" en "Het is zoals tijdens een langdradig toneelstuk in een gerenommeerde schouwburg: je weet dat het diepzinnig is, maar toch zit je te schuiven op je stoel": twee citaten uit de recensie van Sofie Gielis, duidelijk niet zo opgezet met Maria van Barcelona van Bart Koubaa. Ook het jeugdwerk van Carlos Ruiz Zafón De nevelprins, nu als volwassen titel op de markt, haalt bij Marijke Arijs maar één ster. De succesauteur van De schaduw van de wind "had toen al last van bombastische neigingen, een winderige stijl en een weinig geïnspireerde woordkeus " stelt de recensente.

Positiever is Michael Bellon over De adamiet van Piet de Moor; "Verplichte literatuur voor wie geïnteresseerd is in de voortgang van de vaderlandse letteren. Het voornaamste argument is de weelde aan poëtische volzinnen, die de lezer dwingen zich van hun betekenis te laten doordringen." Verder onder meer gesprekken met Orlando Figes en met Harold Polis, directeur van de nieuwe uitgeverij De Bezige Bij Antwerpen. 

 

"Zijn gedichten zijn glad en gepolijst, puur en af, zowel inhoudelijk als vormelijk", aldus Philip Hoorne in Knack over Studie van de schaduw, de poëziebundel van Marc Tritsmans. Weer een volslagen andere toon in de nieuwe P.F. Thomése constateert Maarten Dessing, onder de indruk van "een rijke thematiek en een fraaie, bijna Bijbelse welsprekendheid" in De weldoener. "Een schrijfster is thuisgekomen" of "Daarmee is ze echt gelanceerd als prozaïst": Tom Van Imschoot vindt "volle overgave" van Els Moors in haar verhalenbundel Vliegtijd.

  

Edem Awumey's Vuile voeten opent Trouw. Annemarié van Niekerk: "Vuile voeten [stelt] dwingende vragen aangaande de verhouding tussen realiteit en projecties, de eigen identiteit en hoe die door anderen wordt waargenomen, en vooral aangaande het lot van migranten." En Jaap Goedegebuure vraagt zich aan de hand van de bloemlezing Voor mij ben je hier. Verhalen van de jongste generatie Surinaamse schrijvers af waarom de Surinaamse literatuur 'mislukt' is. Het stuk eindigt in een nostalgische roep naar verloren tijden: "Edgar Cairo. Als de Surinaamse literatuur iemand nodig heeft om het bed eens flink op te schudden, dan is het wel een reïncarnatie van deze schrijver."


De Volkskrant Boeken opent met een groot interview met BNG Literatuurprijsgenomineerde Gustaaf Peek. We leren veel over de persoonlijke achtergronden van de auteur, weinig over zijn boeken - waarom zou dat ook moeten in een boekenbijlage? Ook met die kanttekening tekent Greta Riemersma zinnige dingen op: "Barbarij is menselijk en racisme is gewoon sociaal gedrag." Maarten Steenmeijer leest de nieuwe vertaling van Miguel de Unamuno's Nevel: "De tragische existentiële wanhoop [...] maakt een eeuw later nog steeds indruk."
"Storyteller [is] een evenwichtig boek geworden, dat zijn onderwerp toont in zowel zijn grandeur als misère," stelt Hans Bouman over Donald Sturrocks biografie van "recalcitrante persoonlijkheid" Roald Dahl. Kortere recensies: Daniëlle Serdijn over Rob van der Lindens De handelingen van Thomas ("vooral in technisch opzicht een duivels imponerende roman"), Erik Menkveld over Esther Jansma's Eerst ("een beklemmende, maar ook aangrijpende bundel") en Mark Leenhouts over Liu E"s "klassieke roman" De reizen van Oud Afval, in vertaling van Jan De Meyer ("Toch pleit het voor de roman dat die zo onverstoorbaar alles in zich wil verenigen: van politiek vertoog, donquichotterie en speurdersplot tot verstilde natuurbeschrijvingen - de bevroren Gele Rivier! - en levendige, volkse dialoog.").


Ger Groot leest in NRC Handelsblad twee romans van de vroege Spaanse existentialist Michael de Unamuno, Liefde en pedagogiek en Nevel en concludeert: "Zo'n honderd jaar na dato blijkt Unamuno nog altijd een intrigerende stem en een feest om te lezen". Sebastiaan Kort bespreekt het vernieuwde literaire tijdschrift De Revisor, waarin vooral de dagboekpassages van Frans Kellendonk "naar meer smaken", maar "helemaal gefinetuned lijkt de nieuwe Revisor echter nog niet te zijn".
Op de middenpagina is een groot interview van Joyce Roodnat te lezen met Hilary Mantel, die de Booker Prize won voor Wolf Hall, een historische roman over een gehaat personage uit de Britse geschiedenis: Thomas Cromwell. "Wolf Hall is geen allegorie. Het is geen verbeelding van de hedendaagse politieke bewegingen. Maar ik stond versteld toen me bleek dat het Engelse wangedrag al eeuwen wordt gevreesd."
Verder natuurlijk een recensie van de nieuwe Bernlef, een "detective met melancholische ondertoon", volgens Ewoud Kieft, die wel kritiek heeft op de ontknoping van De een zijn dood: "Het lijkt er haast op dat Bernlef (...) hier niet op eigen kracht durft te vertrouwen". Ook is er een lovende bespreking van de debuutbundel van Lieke Marsman (foto), Wat ik mijzelf graag voorhoud door Guus Middag: "grillig verlopende, vreemd uitwaaierende, prozaïsch gestemde poëziedagboekbladen (...) Ze zien er uit als achteloos gebabbel, maar ze zitten vol met allerlei gedachtensprongen".
Volgens Janet Luis lijdt de nieuwe roman van Anjet Daanje, Delle Weel, aan een "voorkeur voor de eindeloze nuance": "Daanje laat haar verhaal naar alle kanten uitwaaieren: veel personages, veel verwikkelingen, veel grijstinten." Herta Müller laat de lezer in haar nieuwe essaybundel De koning moordt, de koning buigt bij elke zin "een ongeluk schrikken", aldus Anneriek de Jong; Müller "brengt de intense gemeenheid van het Roemeense regime dichtbij". Pieter Steinz ten slotte noemt De eerste zwaluw van William Maxwell ondanks de dramatische inhoud "geen deprimerend boek"; "Niet alleen omdat het leven aan het eind van het boek doorgaat, maar omdat Maxwell af en toe ingehouden geestig schrijft."


De Groene Amsterdammer komt deze week met een extra dikke special over John le Carré. Dichters & Denkers bevat onder meer een door Patrick van IJzendoorn opgetekend overzicht van Le Carré's spionnencarrière, en een artikel gewijd aan het personage George Smiley ("de ongrijpbare buitenstaander"). Menno Hurenkamp schrijft over Le Carré"s ambivalentie jegens Moskou, Sana Valiulina geeft aan waarom de boeken van Le Carré aan de mensheid zouden moeten worden voorgeschreven als middel tegen het cynisme en Gawie Keyser sluit af met een artikel dat antwoord geeft op de vraag waarom Le Carré zo moeilijk te verfilmen is; vanwege de moeizame verhouding tussen literatuur en cinematografie.
Ook wordt Le Carré's nieuwste, onlangs uit het Engels vertaalde roman besproken: Ons soort verrader is "opnieuw een complexe roman over intimidatie, manipulatie en ingrijpende rolwisselingen". Marja Pruis bekent dat ze "grote moeite de plot te begrijpen" had, maar concludeert dat dit ruimschoots wordt overschaduwd door het feit dat het verhaal zich prachtig ontvouwt. "Zo prachtig dat ook zonder te begrijpen wie er waarom en waardoor uiteindelijk de lucht in vliegt, je licht bedwelmd achterblijft."


In Vrij Nederland nomineert Hans Renders Karel van het Reve voor een zaligverklaring in het kader van het onlangs verschenen Deel 5 van zijn verzameld werk. Een korte lovende recensie van het (autobiografische) debuut van de New Yorkse schrijver Bill Clegg, Portret van een verslaafde als een jonge man ("een rauw boek vol ranzige episodes [...] felrealistisch en aangrijpend"). Lisa Kuitert besteedt daarnaast aandacht aan Vrienden & Visioenen. Een biografie van Tachtig door J.D.F. van Halsema. Hoewel het boek getuigt van grondige studie, is een groot minpunt Halsema's belabberde stijl. Kuiterts eindoordeel: "Neerlandici moeten dit boek aanschaffen, maar voor een groter publiek is het niet geschikt."


De eerste grote roman van 2011 is die van Bernlef, De een zijn dood. Ook Het Parool opent ermee. Hoewel, groot? Arie Storm loopt tegen wat "taaleigenaardigheden" aan (Tante Betjes, ontbrekende komma's) en ziet het boek veranderen in "een soort literaire thriller". Twee sterren. Enthousiaster zijn de andere recensies. Alle Lansu over Juan Gabriel Vásquez' De geheime geschiedenis van Costaguana ("een roman die je kunt lezen als een afscheid van en een commentaar op het vaderland in de verte, gegoten in een ingenieuze fictieve vermomming') en Dirk-Jan Arensman over John Biguenets Oester ("Subtiel is Oester niet altijd. Maar als thriller met een stilistisch literaire glans zit hij zo goed in elkaar dat je tot het eind ademloos doorleest."


In Haagse Post interviews met Jeffrey Wijnberg en Jaap Scholten. Vivian de Gier spreekt die laatste: "Het [de Transsylvaanse adel - red.] zijn over het algemeen stoere mensen, ze vertellen dingen heel onderkoeld. [...] Als ze zeggen: "Het was niet zo leuk," dan betekent dat waarschijnlijk dat ze gemarteld zijn en elektroshocks kregen." Verder een recensie van Ronald Gipharts 'onderhoudende roman' IJsland door Frank van Dijl.

Tags: Amerikaanse literatuur, Britse literatuur, Latijns-Amerikaanse literatuur, Nederlandse literatuur, Poëzie, Literair supplement
Geplaatst door Johan Eeckhout/Daan Stoffelsen op 10-01-2011
Verwante berichten
Reacties
Er werden nog geen reacties geplaatst.
Geef uw mening